ค่ากะ

ค่ากะ คือเงินเพิ่มที่นายจ้างจ่ายให้ลูกจ้างซึ่งทำงานในกะที่ไม่ปกติ เช่น กะบ่าย กะดึก หรือกะหมุนเวียน เพื่อชดเชยความไม่สะดวกของเวลาทำงาน พบได้ทั่วไปในโรงแรม โรงงาน โรงพยาบาล และร้านสะดวกซื้อที่เปิดตลอด 24 ชั่วโมง

กฎหมายว่าอย่างไร

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่ได้บังคับให้นายจ้างจ่ายค่ากะ ต่างจากค่าล่วงเวลาหรือค่าทำงานในวันหยุดซึ่งเป็นสิทธิตามกฎหมาย ค่ากะจึงเกิดจากข้อตกลงในสัญญาจ้าง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน หรือนโยบายของนายจ้างเอง แต่เมื่อตกลงแล้วถือเป็นสภาพการจ้างที่ต้องปฏิบัติตาม จุดที่ควรใส่ใจคือ หากค่ากะจ่ายประจำแน่นอนตอบแทนการทำงานปกติ ศาลอาจถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของค่าจ้าง ซึ่งกระทบฐานการคำนวณค่าล่วงเวลา ค่าชดเชย และเงินสมทบประกันสังคมด้วย

ตั้งนโยบายค่ากะให้ชัดเจน

• ระบุให้ชัดว่ากะใดได้ค่ากะ อัตราเท่าไร และจ่ายเป็นรายชั่วโมงหรือต่อกะ
• เขียนเงื่อนไขไว้ในข้อบังคับหรือสัญญาจ้าง ไม่ใช่ตกลงปากเปล่า
• แสดงค่ากะแยกรายการในสลิปเงินเดือนทุกงวด
• บันทึกให้ตรงกับตารางกะจริง เพื่อให้ตรวจสอบย้อนหลังได้

ค่ากะไม่ใช่เงินที่พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 บังคับ แต่เมื่อกำหนดเป็นข้อตกลงหรือสภาพการจ้างแล้วมีผลผูกพัน — แนวการพิจารณาว่าเป็นค่าจ้างหรือไม่เป็นไปตามคำพิพากษาศาลแรงงาน

คำที่เกี่ยวข้อง

• กะกลางคืน
• ค่าล่วงเวลา
• รูปแบบกะ (คลัง)